Bối cảnh kế toán Việt Nam 2026 đang bước vào một giai đoạn giao thoa rất rõ giữa chuẩn mực nội địa và thông lệ quốc tế. Điểm đáng chú ý là Việt Nam chưa chuyển hẳn sang IFRS cho tất cả doanh nghiệp, nhưng khung pháp lý hiện nay đã cho thấy xu hướng hội nhập mạnh hơn, đặc biệt sau Luật số 56/2024/QH15, Thông tư 99/2025/TT-BTC và quá trình Bộ Tài chính tiếp tục xây dựng Thông tư hướng dẫn áp dụng IFRS tại Việt Nam.
Từ góc nhìn của Crowe Vietnam, đây không còn là câu chuyện “có cần quan tâm IFRS hay không”, mà là câu chuyện doanh nghiệp nên chuẩn bị đến đâu, chuẩn bị thế nào và bắt đầu từ phần nào trước để vừa tuân thủ tốt, vừa không bỏ lỡ lợi thế khi làm việc với nhà đầu tư, tập đoàn mẹ, ngân hàng hay đối tác quốc tế.
1. Hiểu về khái niệm “áp dụng IFRS” tại Việt Nam
1.1. Chỉ chuyển đổi báo cáo tài chính từ VAS sang IFRS để công bố
Trong thực tế, đây là cách hiểu phổ biến nhất khi doanh nghiệp nói rằng mình “áp dụng IFRS”. Nghĩa là doanh nghiệp vẫn ghi sổ và lập báo cáo theo khuôn khổ kế toán Việt Nam để phục vụ nghĩa vụ pháp lý trong nước, sau đó chuyển đổi báo cáo tài chính sang IFRS để phục vụ công ty mẹ, cổ đông nước ngoài, hồ sơ huy động vốn hoặc giao dịch M&A.
Lộ trình tại Quyết định 345/QĐ-BTC cũng cho thấy giai đoạn đầu tập trung vào việc cho phép một số nhóm doanh nghiệp áp dụng IFRS để lập báo cáo tài chính hợp nhất hoặc báo cáo riêng trên cơ sở tự nguyện, thay vì thay toàn bộ hệ thống pháp định trong một bước. Ở góc độ triển khai, đây thường là bước đi hợp lý với doanh nghiệp FDI, công ty con của tập đoàn đa quốc gia hoặc doanh nghiệp đang chuẩn bị làm việc với nhà đầu tư quốc tế.
1.2. Hạch toán kế toán toàn bộ theo IFRS
Mức độ cao hơn là doanh nghiệp không chỉ chuyển đổi báo cáo ở cuối kỳ, mà tổ chức hệ thống kế toán, sổ sách, chứng từ và logic ghi nhận theo IFRS ngay từ đầu. Tuy nhiên, trong bối cảnh kế toán Việt Nam 2026, đây chưa phải là mô hình pháp định chung cho số đông doanh nghiệp.
Luật số 56/2024/QH15 giao Bộ Tài chính hướng dẫn đối tượng, phạm vi, thể thức, lộ trình và các nội dung khác liên quan đến việc áp dụng chuẩn mực quốc tế về kế toán; đồng thời Bộ Tài chính cũng đã công khai rằng hiện vẫn đang xây dựng Thông tư hướng dẫn áp dụng IFRS tại Việt Nam. Nói cách khác, doanh nghiệp không nên hiểu rằng từ năm 2026 có thể bỏ ngay khuôn khổ nội địa để chỉ dùng IFRS cho mọi nghĩa vụ pháp lý trong nước.
Ở thời điểm hiện tại, Thông tư 99/2025/TT-BTC vẫn là văn bản trực tiếp hướng dẫn về chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, ghi sổ, lập và trình bày báo cáo tài chính của doanh nghiệp.
1.3. VAS hiện tại có được thay thế bằng VFRS không?
Đây cũng là điểm nhiều doanh nghiệp hay nhầm. Quyết định 345/QĐ-BTC không chỉ nói về IFRS mà còn đặt ra hướng xây dựng và tổ chức thực hiện hệ thống Chuẩn mực Báo cáo tài chính Việt Nam mới, tức VFRS. Theo đó, VFRS được định hướng tiếp cận sát IFRS hơn, nhưng vẫn phải phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Vì vậy, nếu hỏi “VAS có biến mất ngay trong năm 2026 không”, câu trả lời thực tế là chưa nên hiểu như vậy. Trong ngắn hạn, lớp thay đổi doanh nghiệp chạm vào trực tiếp nhất vẫn là Thông tư 99/2025/TT-BTC. Còn VFRS nên được nhìn như một hướng phát triển chính sách quan trọng trong trung và dài hạn.
Điểm lưu ý: Crowe Vietnam cho rằng doanh nghiệp cần phân biệt rất rõ giữa IFRS, VFRS và Thông tư 99 để không xây dựng kế hoạch sai ngay từ đầu.
2. Bối cảnh kế toán Việt Nam 2026 và sự giao thoa giữa chuẩn mực nội địa với quốc tế
2.1. Luật 56/2024/QH15 và Chiến lược kế toán – kiểm toán đến năm 2030
Một trong những dấu mốc nền tảng của bối cảnh kế toán Việt Nam 2026 là Luật số 56/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025. Theo nội dung luật hợp nhất được công bố, Bộ Tài chính được giao quy định chuẩn mực kế toán của Việt Nam trên cơ sở chuẩn mực quốc tế, phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam.
Song song với đó, Quyết định số 633/QĐ-TTg năm 2022 đã phê duyệt Chiến lược kế toán – kiểm toán đến năm 2030. Điểm cần hiểu đúng là: từ góc độ chính sách, Việt Nam đã xác nhận hướng đi hội nhập, nhưng con đường này vẫn đang đi theo các nấc thang pháp lý cụ thể, thay vì “đổi chuẩn mực trong một ngày”.
2.2. Quyết định 345/QĐ-BTC: từ “đề án” sang “thực thi”
Quyết định 345/QĐ-BTC năm 2020 là văn bản mở đường cho lộ trình IFRS và VFRS tại Việt Nam. Theo đó, giai đoạn 2022 – 2025 là giai đoạn áp dụng IFRS trên cơ sở tự nguyện; còn sau năm 2025, Bộ Tài chính sẽ đánh giá mức độ sẵn sàng để xem xét phạm vi và thời điểm áp dụng bắt buộc.
Điều này cho thấy năm 2026 là năm của chuyển tiếp có kiểm soát. Doanh nghiệp không nên đứng ở một trong hai thái cực: nghĩ rằng IFRS còn quá xa hoặc cho rằng IFRS đã thay toàn bộ cơ chế hiện hành.
2.3. Thông tư 99/2025/TT-BTC: thay đổi trực tiếp nhất trong năm 2026
Nếu phải chọn một văn bản tác động trực tiếp nhất đến doanh nghiệp trong năm nay, đó là Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ 01/01/2026). Với Crowe Vietnam, đây là thay đổi mà doanh nghiệp cần ưu tiên xử lý trước.
TT99 có thể chưa biến Việt Nam thành IFRS ngay lập tức, nhưng nó đang kéo nhiều logic kế toán tiến gần hơn với cách nhìn theo bản chất giao dịch và tăng mức độ sẵn sàng cho những bước hội nhập tiếp theo.
2.4. Dự thảo Thông tư về việc áp dụng IFRS và tín hiệu hội nhập
Bộ Tài chính đang triển khai xây dựng Thông tư hướng dẫn đối tượng, phạm vi và thể thức áp dụng IFRS. Tháng 4/2025, EuroCham đã tham gia hội thảo tham vấn về dự thảo này. Điều này cho thấy bài toán của năm 2026 là chuẩn bị đủ tốt để khi văn bản hoàn thiện, doanh nghiệp có thể dịch chuyển nhanh mà không bị động.
2.5. Các tín hiệu hội nhập từ thị trường tài chính (Nghị quyết 222, EuroCham, ACCA)
- Nghị quyết số 222/2025/QH15: Về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, cho thấy thị trường tài chính ngày càng cần ngôn ngữ báo cáo có thể so sánh và được chấp nhận quốc tế.
- Khuyến nghị từ EuroCham & ACCA: Việc áp dụng IFRS giúp nâng cao minh bạch tài chính, giảm rủi ro vận hành và tạo môi trường thân thiện với nhà đầu tư ngoại. ACCA cũng đã triển khai các chương trình cập nhật IFRS bản địa hóa.
3. Doanh nghiệp nên có định hướng gì trong bối cảnh kế toán Việt Nam 2026?
3.1. Rà soát chính sách kế toán và hệ thống tài khoản theo TT 99/2025
Đây là việc nên làm ngay vì TT99 là yêu cầu tuân thủ trực tiếp. Doanh nghiệp cần rà soát lại:
- Hệ thống tài khoản, chính sách kế toán nội bộ.
- Quy trình ghi nhận doanh thu, phân loại tài sản, nợ phải trả.
- Cách lập và trình bày báo cáo tài chính.
Bộ Tài chính lưu ý, với doanh nghiệp có năm tài chính từ 01/07 đến 30/06, việc áp dụng TT99 sẽ bắt đầu từ ngày 01/07/2026.
Xem thêm: 10 đầu việc kế toán cần làm trước khi áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC
3.2. Chuẩn bị sớm các hợp phần liên quan nếu có nhu cầu IFRS
Phần khó nhất của IFRS thường nằm ở dữ liệu, hợp đồng, hệ thống và đội ngũ thực hiện. Crowe Vietnam khuyến nghị lộ trình hợp lý:
- Thực hiện phân tích chẩn đoán (diagnostic) khoảng cách giữa VAS, TT99 và IFRS.
- Thiết kế chính sách kế toán, mapping dữ liệu.
- Chuẩn hóa quy trình và chạy thử báo cáo.
3.3. Theo dõi sát việc ban hành các văn bản liên quan
Doanh nghiệp nên giao rõ đầu mối theo dõi pháp lý (đặc biệt các dự thảo Thông tư IFRS mới) và coi đây là một phần của quản trị rủi ro, không chỉ là việc riêng của phòng kế toán.
Trong trường hợp doanh nghiệp cần rà soát tác động của Thông tư 99/2025/TT-BTC, đánh giá khoảng cách giữa VAS và IFRS, Crowe Vietnam hiện cung cấp các dịch vụ thiết lập hệ thống kế toán và chuyển đổi báo cáo tài chính như một điểm khởi động thực tế cho kế hoạch 2026.
Xem thêm: So sánh giữa IFRS và VAS
4. Kết luận
Bối cảnh kế toán Việt Nam 2026 không phải là thời điểm Việt Nam chuyển hẳn sang IFRS cho mọi doanh nghiệp, nhưng chắc chắn là thời điểm doanh nghiệp không thể tiếp cận kế toán chỉ như một thủ tục tuân thủ đơn thuần. Các khung pháp lý như Luật 56/2024/QH15, Thông tư 99/2025/TT-BTC đang tạo ra quỹ đạo thay đổi rất rõ rệt.
Theo Crowe Vietnam, hướng đi thực tế nhất cho doanh nghiệp lúc này là: Tuân thủ tốt TT99, hiểu đúng IFRS, chuẩn bị sớm nếu có nhu cầu, và theo dõi chặt khung pháp lý sắp ban hành. Đó là cách tiếp cận an toàn nhưng không bị chậm nhịp trong bối cảnh kế toán đang thay đổi nhanh chóng.
