Hệ thống pháp luật thuế năm 2026 ghi nhận hai chính sách miễn thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trọng điểm dành cho các doanh nghiệp mới thành lập theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Nghị định 20/2026/NĐ-CP. Dưới đây là phân tích chi tiết về điều kiện thụ hưởng và lộ trình ưu đãi.
1. Ưu đãi miễn thuế TNDN 02 năm cho doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh
Theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP, mô hình doanh nghiệp thành lập mới từ hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh được áp dụng cơ chế miễn thuế với các tiêu chuẩn cụ thể:
Đối tượng áp dụng
- Quy mô doanh thu: Tổng doanh thu hàng năm của doanh nghiệp không vượt quá 50 tỷ đồng.
- Tính liên tục của hộ kinh doanh: Hộ hoặc cá nhân kinh doanh phải có thời gian hoạt động hợp pháp và liên tục tối thiểu 12 tháng trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.
- Tính chất thành lập: Chỉ áp dụng cho doanh nghiệp đăng ký lần đầu. Không áp dụng đối với các pháp nhân mà người đại diện pháp luật (trừ trường hợp người đại diện theo pháp luật không phải là thành viên góp vốn), thành viên hợp danh hoặc cổ đông có vốn góp cao nhất đã từng giữ vai trò quản lý tương tự tại các doanh nghiệp đang hoạt động hoặc đã giải thể trong vòng 12 tháng tính đến thời điểm thành lập mới.
Lộ trình miễn thuế
- Thời hạn: Miễn thuế 02 năm liên tục.
- Thời điểm kích hoạt: Tính từ năm đầu tiên phát sinh thu nhập chịu thuế. Trường hợp doanh nghiệp không có thu nhập chịu thuế trong 03 năm đầu kể từ khi phát sinh doanh thu, thời gian miễn thuế sẽ được tính từ năm thứ 04.
- Xử lý kỳ tính thuế đầu tiên: Nếu kỳ tính thuế đầu tiên có thời gian hoạt động dưới 12 tháng, doanh nghiệp được quyền lựa chọn hưởng ưu đãi ngay kỳ đó hoặc đăng ký bắt đầu từ kỳ tính thuế tiếp theo.
2. Miễn thuế TNDN 03 năm đầu đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME)
Căn cứ Nghị định 20/2026/NĐ-CP hướng dẫn Nghị quyết 198/2025/QH15, chính sách này tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp SME đăng ký kinh doanh lần đầu.
Đối tượng và phạm vi áp dụng
- Nhóm đối tượng: Bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa.
- Hình thức thành lập: Phải là doanh nghiệp đăng ký lần đầu; không bao gồm các trường hợp thành lập do chia tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi chủ sở hữu hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.
- Điều kiện quản trị: Tương tự như quy định chuyển đổi từ hộ kinh doanh về hạn chế nhân sự quản lý đã từng điều hành các doanh nghiệp khác dưới 12 tháng.
- Thu nhập loại trừ: Không áp dụng ưu đãi đối với các khoản thu nhập quy định tại khoản 3 Điều 18 Luật Thuế TNDN 2025.
Lộ trình miễn thuế
- Thời hạn: Miễn thuế trong 03 năm tính liên tục từ năm đầu tiên được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.
- Xử lý chuyển tiếp:
- Doanh nghiệp cấp phép trước ngày 17/05/2025 nhưng vẫn trong thời hạn 03 năm đầu tính đến kỳ tính thuế 2025 sẽ được hưởng ưu đãi cho thời gian còn lại.
- Trường hợp thời hạn 03 năm đầu kết thúc trước năm 2025 sẽ không thuộc đối tượng áp dụng.
3. Nguyên tắc áp dụng khi trùng lặp ưu đãi
Trong trường hợp doanh nghiệp đồng thời thỏa mãn nhiều điều kiện hưởng ưu đãi thuế TNDN theo các văn bản khác nhau, quy tắc ưu tiên được xác định như sau:
- Ưu tiên áp dụng: Thực hiện theo quy định tại Nghị định 20/2026/NĐ-CP.
- Quyền lựa chọn có lợi: Nếu các văn bản quy phạm pháp luật khác có quy định chính sách ưu đãi thuận lợi hơn so với Nghị định 20/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp có quyền lựa chọn áp dụng mức ưu đãi có lợi nhất.
Các doanh nghiệp cần rà soát kỹ lịch sử hoạt động và cơ cấu nhân sự quản lý để đảm bảo tính tuân thủ khi thực hiện kê khai hưởng ưu đãi thuế năm 2026.
